Skip to content

Gezocht: plichtsbewuste ministers (m/v)

30 maart 2016

Ook in België laten zelfmoord-terroristen bommen exploderen. Dat weten we met 35 doden en meer dan 300 gewonden intussen ook. Helaas doen de hooligans en hun nazi-groeten (niet allemaal, ik weet het) op de trappen van de beurs ons bijna vergeten ook ditmaal de staat en bevoegde ministers gefaald hebben. Mijn stelling is eenvoudig: de  overheidsdiensten en hun bevoegde ministers hebben tot na de eerste ontploffingen hun taak niet naar behoren volbracht.

We zetten even de feiten op een rijtje:

1). Een tip over een mogelijk onderduikadres bleef in de schuif van een mechels politiecommissariaat liggen.

2). Eén van de terroristen stond gesignaleerd op lijsten van de VS en werd door Turkije ‘geïdentificeerd’ aan de Syrische grens. Hij kon rustig terugkeren en onder de radar blijven.

3). Erger, de centrale databank van de staatsveiligheid werd gedurende maanden niet meer geactualiseerd. Informatie van buitenlandse inlichtingendiensten werd amper of slecht verwerkt.

4). Een plattegrond van de inkomhal van de nationale luchthaven op een USB-stick van Abaoud deed geen belletje rinkelen.

5). Een huiszoeking met betrekking tot de affaire vond plaats zonder het huizenblok af te grendelen waardoor verschillende terroristen wisten te ontkomen via de daken.

6). De arrestatie van Salah Abdeslam bleef zonder gevolg op het vlak van veiligheidspreventie.

7). Op alle echelons lijkt reactiviteit ver zoek te zijn en na de eerste ontploffingen duurt het 50 minuten alvorens een relatief onduidelijk order tot evacuatie van de metro volgt. Terwijl de MIVB zelf tot tweemaal toe het crisiscentrum had gecontacteerd met de vraag of een evacuatie nodig was of niet.

Het crisismanagement op het ogenblik van de aanslagen laat een indruk achter van een lege cockpit en wanneer men alles overschouwt lijkt het alsof je m’enfoutisme de regel is. Dat er ook goeie rechercheurs of crisismanagers bestaan valt niet te betwijfelen maar helaas verzuipt hun inzet in een zee van inertie, slechte routines en een cultuur van onnauwkeurigheid. De bevoegde ministers van binnenlandse zaken en justitie wensen geen polemieken en de oppositie wenst geen politieke crisis. Het ontslag van Jan Jambon en Koen Geens werd dus geweigerd en na een dagje debat in het parlement gaat men terug naar de orde van de dag. Onvoorziene gaten in de begroting moeten immers nog gedicht worden…

Ongetwijfeld vraagt menig inwoner van dit land vraagt zich af hoe dit mogelijk is. Het aanblijven van de bevoegde ministers betekent dat de dodelijke mix van fouten, falen en afwezige kwaliteitsbewaking toegestaan wordt en zich bijgevolg mag herhalen. Dit is weerzinwekkend. 35 mensen hebben intussen het leven verloren en 300 mensen zijn gewond en misschien wel voor het leven verminkt.

Een waterdicht systeem dat ons van zelfmoordaanvallen beschermt bestaat niet. Natuurlijk is dit zo maar moet je daarom lucifers laten slingeren in de omgeving van een lekke gasleiding? Hoe kun je anders een situatie typeren waarbij men het OCAD het bedreigingsniveau laat bepalen zonder duidelijke criteria en dit op basis van informatie waarvan het betrouwbaarheidsgehalte absoluut onzeker is. Dit alles in een context van rechtstreekse terreurdreiging vermits zowel de moordpartijen van 7 januari op de Charlie Hebdo redactie als de aanslagen van 13 november linken vertonen met criminele en terroristische netwerken die in België actief zijn. Moest de autokeuring op dezelfde wijze gebeuren als Ministers hun beleid bewaken dan zouden voertuigen met haperende remmen en veiligheidsgordels van 3 meter nog steeds mogen rondrijden… Kortom, de context is niet evident maar net daarom is échte verantwoordelijkheidszin een must.

De feiten én de manier hoe ermee wordt omgegaan situeren ons land op het maximale niveau van onverantwoordelijkheid. Dat het parlement zich hiermee kan verzoenen is even verontrustend. Velen binnen het halfrond volgen enkel nog tactische redeneringen: ‘chaos dreigt’, ‘bij verkiezingen is het hek van de dam’, … Ethisch politiek normbesef is dus van secundair belang.

Twintig jaar geleden hadden we de affaire Dutroux. Opgestapelde blunders wezen op het feit dat het terugvinden van vermiste kinderen geen prioriteit was voor de politiediensten. Dutroux was gesignaleerd, er waren huiszoekingen geweest maar toch heeft hij zijn wandaden kunnen herhalen. Ook toen had men levens kunnen redden. De ouders van vermiste kinderen gedroegen zich waardig en de witte mars richtte zich op het remediëren in plaats van wraak of het herinvoeren van de doodstraf.

De affaire Dutroux maakte duidelijk dat niet alle levens gelijkwaardig zijn en dat er een klasse-justitie bestond. Het falen inzake de terreurbestrijding laat zien dat twee ministers, en bij uitbreiding, een hele regeringsploeg, zich in de grond van de zaak weinig of niet bekommeren over de veiligheid van 99% van de bevolking. Zoals Prins Laurent het terecht stelde: aanslagen vinden nooit plaats in het Koninklijk Paleis of in l’Elysée maar wél waar gewone mensen leven en werken. Een bijzonder pijnlijke vaststelling die ik liever van een volksvertegenwoordiger zou gehoord hebben dan vanwege de outcast van de koninklijke familie….

Bomaanslagen hebben tot doel maximaal af te schrikken. Iedereen kan zich inbeelden ervan slachtoffer te worden. Vandaag begrijpt iedereen het leed van de getroffen families. Maar uiteindelijk zijn alleen ‘gewone mensen’ het slachtoffer. De recente ervaring van de strijd tegen terreur leert ons dat machtsbekleders zich in laatste instantie meer bekommeren over hun eigen machtspositie dan over de veiligheid van de bevolking. Anders gezegd, het streven naar een hoog herkiesbaarheidsgehalte krijgt voorrang op goed bestuur. Populisme zegt u? Neen, het is een spijtige vaststelling dat al wie in de topsferen vertoeft ofwel met de eigen machtspositie bezig en bijgevolg achter de feiten aanholt.

De laatste decennia stonden in het licht van afnemend overheidstussenkomst in het economisch gebeuren. In naam van verhoogde efficiëntie. Openbare dienstverlening werd aan een stringente vermageringskuur onderworpen. We zien vandaag het resultaat op vlak van terreurbestrijding. Wat we ervaren op vlak van bestrijding van terreur is schering en inslag op alle andere domeinen. Investeringen in onderwijs, zorg, gezonde mobiliteit bengelen onderaan op de agenda’s. Tel daarbij het feit dat de globalisering niet alleen grenzen heeft doen wegvallen. Het politiek bedrijf heeft ook macht aan niet-verkozen financiële actoren én aan Europese instellingen afgestaan. En hier bovenop komt nog eens de vaststelling dat de kernfuncties van de staat zoals veiligheid evenmin prioritair zijn.

Het ontbreken van een doortastende overheid en politiek leiderschap in tijden van terreur is een pijnlijke ervaring met tragische gevolgen. Er kan geen sprake meer zijn van struisvogelpolitiek. Evenmin kan er sprake zijn van zich minzaam te accommoderen met dergelijke situatie. De securitaire verleiding is groot maar brengt weinig of geen soelaas. Enkel het herstel van democratie met de noodzakelijke transparantie en controle kan ons helpen. De vraag is of dit kan nog gebeuren zonder een actieve tussenkomst van gemobiliseerde burgers en sociale bewegingen. Wetende dat plichtsbewuste politici een zeldzame soort zijn geworden vrees ik van niet. Kortom, al wie efficiënte en plichtsbewuste gezagsbekleders wenst moet de miskleunen durven ontslaan. Als burgers kunnen wij dit enkel doen via luid protest of petities. Of wachten tot de volgende verkiezingen… In afwachting van een grondwetsherziening waarbij de afzetbaarheid van de uitvoerende macht (opnieuw) mogelijk wordt gemaakt.

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: