Skip to content

“Wij kunnen winnen!” Balans en perspectieven van de eerste stakingsdag

28 november 2014

spoorstaking De eerste maandagstaking was een succes en dit zowel in Antwerpen en Limburg als in Henegouwen en Luxemburg. We verzamelden indrukken, foto’s en verslagen van de stakersposten en de acties en eindigen dit verslag met enkele reflecties over het verder verloop van de protestbeweging tegen de besparingen.

De staking in Antwerpen

In Antwerpen waren de acties in de haven zeer geslaagd. Mischa Van Herck, werkzaam bij de studiedienst van de Algemene Centrale: ‘De vakbonden waren goed voorbereid, goed georganiseerd, er was een strijdbare sfeer. Het is duidelijk dat een goede voorbereiding loont. In die bedrijven waar er geïnvesteerd is in informatievergaderingen met het gehele personeel, heeft dat geloond, is de actiebereidheid groter en hebben meer mensen gestaakt en/of deelgenomen aan de acties. Ook de sfeer was goed, strijdbaar maar tegelijkertijd hoorde ik ook een duidelijk besef dat de maandagstakingen niet voldoende zullen zijn. Het zal meer en harder moeten. Hoe en wat dat dan betekent, is vaak wel een open vraag. Velen vroegen mij ‘Wat na 15/12?’ en vooral ‘Wat als we er als ABVV alleen voor staan?’

Dit heeft ook te maken met het feit dat mensen niet staken om de plannen een beetje bij te sturen of om een beetje minder te besparen. Mischa: ‘Men is duidelijk tegen de besparingen en er is ook een groot besef dat de regering weg moet. Ik hoorde ook veel een vraag naar offensieve eisen.’

havenstakingDe aanklacht van het onevenwicht in de besparingen betekent ook dat men ergens instemt met de besparingslogica. ‘Vele stakers hebben wel door dat een taks-shift een valstrik zou kunnen worden. De stakers vinden dat het geld elders moet gehaald worden en dat is ook juist. Maar het compromis dat sommigen nastreven, steunende op de mobilisaties gaat in een andere richting: het is dan een vermogenswinstbelasting in light versie binnen het kader van een tax-shift waarbij ‘arbeid minder belast zou worden’. Maar wat betekent dat? ‘De mensen vragen zich af of hun koopkracht dan zal stijgen omdat ze minder belast worden.’ Maar in regeringkringen begrijpt men tax-shift helemaal anders: daar wil men de patronale lasten verminderen met als uitleg dat dit ook een taks-shift is: meer belastingen op kapitaal, minder op arbeid. Ze zwijgen dan over het feit dat patronale bijdragen geen ‘lasten’ zijn maar een deel van het loon dat de sociale zekerheid financiert.

‘Met betrekking tot de pensioendiscussie is het duidelijk dat men niet wil weten van een verdere verlenging van de loopbaan: ‘ik kan nu nog amper mee’; ‘Op ons 55-60 zijn we versleten’. Wat voor een pensioen gaan vrouwen krijgen die deeltijds hebben gewerkt? En wat met diegenen die al jaren interim-jobs na elkaar doen?’

vuurhaardHans Schippers, secretaris BBTK in het Antwerpse: ‘De staking werd zeer goed opgevolgd, ook in een aantal bediendenbedrijven waar het normaal gezien heel rustig is op syndicaal vlak. Mensen waren spontaan vragende partij om deel te nemen en zich nuttig te maken bij de staking. Daar waar nog nooit personeelsvergaderingen werden gehouden, bleek dit het moment om die drempel te nemen en vast te stellen dat, indien mensen geïnformeerd worden, ze wel degelijk aan onze kant staan.’

Lin Van Rompaey, ACOD-LRB delegee bij de stedelijke bibliotheken getuigt: ‘Ik heb de hele tijd aan de Permeke Bibliotheek gestaan. Het was prettig er te staan. We waren met een tiental ACOD-afgevaardigden en er was geen agressie. De gesprekken met bekende en onbekende collega’s (soms van andere diensten die in hetzelfde gebouw zitten) én met bezoekers, waren meestal positief. Enkele kameraden bijten zich echt vast in discussie, maar nooit op een agressieve manier. Iedereen nam een pamflet aan en ik denk wel dat we de meesten overtuigd hebben volgende keer wel mee te doen, een enkele hardliner niet te na gesproken. We lieten passanten doorgaan als we hoorden ‘Ik heb hiervoor gestemd, dus ik staak zeker niet, ze zijn goed bezig’. Het heeft geen zin je energie aan die mensen te verspillen. De bib bleef dicht en dat was zeker een succes. Ik heb echt het idee dat de vakbonden goed bezig zijn met het informeren van de mensen, opvolgen, uitleggen, enz.’

Net als in de traditioneel syndicale sectoren zoals de chemie sectoren is er een sfeer van ‘ze moeten het niet bij ons komen zoeken, laat de rijken betalen …!’  Natuurlijk zijn er sectoren waar de mobilisatie minder intens is. Het onderwijzend personeel staat niet echt in de spits. De zorgsector doet mee maar er zijn ook werkwilligen. Bij de Lijn en het spoor was er dan weer een grote participatiegraad. Ook OVS deed actief mee, hoewel dit een corporatistische organisatie kan genoemd worden.

De staking in Limburg

In Limburg werd de staking ook zeer breed opgevolgd. Yannick Urbain secretaris van de Algemene Centrale geeft een overzicht: ‘Er werd in meer dan 50 bedrijven van sectoren waar de Algemene Centralede AC gestaakt met een stakerspiket. In de grote scheikunde was er enkel minimale bezetting wegens veiligheid. In de kunststofbedrijven was de staking ook een succes. Een voorbeeld: bij Smith Plastics met 28 arbeiders is niemand naar binnen gegaan. In de betonsector was de staking een groot succes en in 13 van de 15 ondernemingen is er massaal gestaakt.  FGTB Namen is op bezoek gekomen met een bus van 70 man. Die hebben onder meer versterking geboden op Raja-Pack, Marlux, DSM en INEOS. ABVV en ACV hebben rustige flyeracties gedaan op kruispunten en dat viel in goede aarde. Je probeert een breed vlak van de bevolking te informeren over je actie, de discussie aangaan. Met de AC hebben we filterblokkades gedaan en met succes. Houthalen industrie werd een tijd afgezet net als Tongeren oost. Ook in Lommel en Beringen waren er filterblokkades.  Een zeer geslaagde stakingsdag met een strijdvaardige gemoedstoestand. Er is een duidelijke oproep vanuit de militanten maar ook vanuit het volk om 15/12 industriezones af te zetten: ze willen het ganse land plat.’

sappilanakenBij Ford werd er ook actie gevoerd. Een correspondent stuurde een verslag in: ‘Ondanks de tegenwerking op elk gebied van Ford opdat de mensen niet zouden staken zijn we erin geslaagd om de productie lam te leggen. Bij Ford in Genk liep geen enkele wagen van de band. De week voordien probeerde de directie nog afspraken te maken en sommige afdelingen moesten al hun mensen terug uit tijdelijke werkloosheid oproepen. Dit om toch maar genoeg mensen te hebben. Wij werkten van binnenuit om de mensen te overtuigen. Mensen hadden immers angst dat ze aan hun premie gingen komen als ze staakten. [om de werkonderbrekingen te verhinderen krijgen de werkers een aanwezigheidspremie] Niemand ontkrachtte dit op papier dus bleef die angst aanwezig. We besloten dan maar zelf een flyer te maken. Dit sloeg aan en plots gingen veel mensen onze inzet waarderen. De directie voelde de druk toenemen en deelde op haar beurt een mededeling uit die de boodschap bracht dat er zeker zou gewerkt worden. De dag zelf verzamelde we aan de fabriekspoorten en zelfs op de toegangswegen om de mensen die toch nog kwamen opdagen ervan bewust te maken dat onze strijd nodig is. Velen keerden naar huis terug na een paar uur vastgezeten te hebben in het verkeer. Maar ook daarna reageerde Ford nog met deze mensen thuis op te bellen en hun volledig loon te betalen als ze nog zouden komen opdagen. Ondanks dit alles is het hun dus niet gelukt om productie te maken. Na de aankondiging tot sluiting is er een onevenwicht gegroeid inzake mobilisatie tussen Ford en toelevering. Op maandag 24 november was daar niks meer van te merken. Nu lag het zwaartepunt van de staking zelfs aan de voorkant en moest er bij de toelevering niet gewerkt worden. Onze fabriek zal hoe dan ook gesloten worden eind dit jaar maar wij zien dit als een belangrijke overwinning tegen de macht van een multinational als Ford. Los van de sluiting van Ford gaan we toch allemaal door de maatregelen van deze regering zwaar getroffen worden.’

In de andere sectoren zijn de informaties gelijklopend. De staking werd in Limburg breed opgevolgd en het is duidelijk dat er potentieel nog meer kan en zal gestaakt worden op 15 december. ‘Dan moet alles plat gelegd worden!’

Bart heeft een probleem

Op de avond van 24 november kon Bart De Wever de tevreden burgemeester uithangen. Geen rellen betekent dat de orde gehandhaafd werd en dat is een pluim die hij op eigen hoed wil steken. Terwijl de vakbonden er in eerste instantie voor hebben gezorgd… ‘Dat is goed naar volgende stakingsdagen toe, het werkt drempelverlagend, men kan ons niet criminaliseren wat altijd mensen afschrikt.’ zegt een propagandist van de interprofessionele werking. Is de episode van geweld en relletjes voorbij ? Een win-win situatie voor de vakbonden en De Wever? ‘Alleszins kan het nu over de inhoud gaan’ zegt Pascal De Bel (BBTK Antwerpen).

piket2Herman Van Rompuy pleit ook voor een taks-shift en Johan Van Overtveldt engageert zich er werk van te maken in de komende legislatuur… Kris Peeters belooft 60.000 jobs in ruil voor de indexsprong (goedkopere arbeid = meer jobs?). Het is duidelijk dat de regering op zoek is naar een bliksemafleider.  In Wallonië is de toonaard helemaal anders: ‘de staking is schadelijk’, ‘FGTB-CSC wil staken om de PS-CDH terug aan de macht te brengen’, ‘ze geven Michel zelfs de kans niet te bewijzen dat het beleid resultaten zal opleveren’… Kortom, de staking maakt deel uit van een machtsspel. Een verhaal waarbij de steun aan de staking wordt ondermijnd. Ik luisterde op 24 november naar Viva Cité, een RTBF zender, en het was écht opvallend hoe nadrukkelijk luisteraars en animatoren inspeelden op het latente anti-establishment sentiment om dit in het harnas van de vakbonden te jagen ; vakbonden die systematisch als ‘conservatieve instellingen’ worden voorgesteld. We horen dat verhaal ook wel in Vlaanderen, maar de regering moet er ook voor zorgen dat een andere boodschap weerklinkt. En dat is een boodschap die tot doel heeft het ACV te sussen en los te weken van het ABVV.

De Wever rekende op een scenario waarbij de protestbeweging in Wallonië veel sterker zou zijn. Zelfs een soort heruitgave van ’60-61’ paste in zijn kraam: dan kon hij stellen dat België onregeerbaar is, zelfs zonder de PS, en dat het confederalisme toch de enige oplossing is om een hervormingsagenda door te drukken. Op 6 november was het ACV massaal aanwezig. Omer Mommaerts, veteraan van de KWB en de LBC van de jaren ’70 en ’80: ‘Het is van begin jaren geleden dat ik het ACV nog zo gemobiliseerd heb gezien. In alle sectoren is de druk hoog. De centrales verwachten veel van Marc Leemans.’ Met een grote glimlach praat hij verder ‘ik ben zo blij dat ik dat nog mag meemaken op mijn leeftijd. We zien allerlei initiatieven groeien, zoals met de strijd tegen de raketten: verenigingen, comitee’s, de civiele maatschappij is in beweging gekomen!’ Angela van de Wiel (Solidair-city en Hart boven Hard): ‘De participatie van kunstenaars, van de socio-culturele sector is écht een signaal dat de diepe onderbuik van de samenleving in beweging is. Er zijn ook directeurs van bibliotheken die tegen de besparingen op cultuur protesteren…’

willemenmarinaToegeven is al een beetje verliezen

De regering lijkt geen enkele toegeving te willen doen. VLD’ers willen ‘liberaler’ zijn dan N-VA en zullen zeker hun sociale kant niet laten zien. Het ACLVB mag dan VLD of MR openlijk bekritiseren, het VLD electoraat steunt de maatregelen. CD&V moet iets bekomen maar de N-VA beseft ook dat na een eerste toegeving er anderen zullen volgen.

N-VA vreest dus voor een scenario waarbij het regeringsakkoord wordt uitgehold en dat op het einde van de rit CD&V kan tonen dat het de schade heeft weten te beperken. Bart De Wever en achter hem UNIZO en VOKA willen de arbeidersbeweging een nederlaag toebrengen, waardoor daarna de de hele ultra-liberale conservatieve hervormingsagenda kunnen uitvoeren, incluis de miniaturisering van sociaal overleg, het ontmantelen van het arbeidscontract, etc. Maar de ramkoers van de regering botst op een tegenmacht van formaat. De vakbonden voelen zich ook bedreigd in hun positie als sociale partner. Ze weten dat N-VA de rechtspersoonlijkheid van vakbonden wil invoeren. Het is een doorn in het oog van het patronaat dat er hier nog zo makkelijk op een wettelijke manier kan gestaakt worden.

De huidige contestatiebeweging kan zal nog aanzwellen. Natuurlijk moet elke horde goed genomen worden. Elke maandagstaking moet een succes worden, ook in Oost- en West-Vlaanderen, Brabant en Namen of Luik. Voorlopig hangt er geen significante toegeving in de lucht en bijgevolg zal de strijd moeten doorgaan. In verband met januari spreekt Waals ABVV’er Marc Goblet spreekt over provinciale stakingsweken, anderen spreken over 48 stakingen. Het is uiteraard aan de vakbeweging dit uit te maken.

Daags na de betoging van 6 november schreef ik samen met Marie-Françoise Lecomte de gemeenschappelijk verklaring van ROOD! en Mouvement de Gauche. Daarin spraken we van de betoging als ‘de eerste bijeenkomst van de volkskamer, van het sociaal protest, die in de volksstraat vergadert en niet in de wetstraat.’ De sociale protestbeweging heeft sindsdien nog meer gestalte gekregen. Bewegingen uit alle lagen van de bevolking blijven gemobiliseerd, studenten, werklozen, kunstenaars, sociale werkers, etc. De schrijver Stefan Hertmans stelt openlijk dat kleine ondernemers objectieve bondgenoten zijn van de stakers en betogers. Het potentiële draagvlak van onze strijd reikt tot ver voorbij de 50% van de publieke opinie. Actievormen met plein- of kruispuntbezettingen kunnen aan de contestatiebeweging een hegemonisch karakter geven. De overtuiging dat deze regering het verkeerd aanpakt heeft wortel geschoten, ok bij hen die voor N-VA hebben gestemd. Deze regering doet wat elders in Europa werd gedaan en naar alle evidentie niet gewerkt. Besparingen veroorzaken meer armoede, meer werkloosheid, meer economische stagnatie en dus minder fiscale inkomsten met een groter begrotingstekort en een aangroeiende overheidsschuld.

Er is geen alternatief?

De Wever en Michel willen het sociaal protest ontkrachten met ‘er is geen alternatief!’. Ze situeren daarbij ook het regeringsbeleid in het verlengde van wat de voorgaande regering heeft gedaan. En inderdaad, Monica De Coninck verklaarde ooit ‘al wie oren en poten heeft moet gaan werken’. Ook heeft de regering Di Rupo de werkloosheidsverzekering aangepakt waardoor in januari ongeveer 50.000 mensen hun recht op een uitkering verliezen. Maar als Michel en De Wever zich teveel als voortzetters van het voorgaande beleid profileren kunnen ze ook niet meer alles op de rug van ‘van de sossen’ steken. Ze doen immers hetzelfde als die sossen…

De sterke defensieve strijd die nu gevoerd wordt heeft er alle belang bij offensieve eisen naar boven te halen. Wat met de pensioenen? Waar gaan we het geld wél halen? Wat met de miljarden en miljarden euro’s aan slapend geld en misgelopen belastingen via Luxemburgse constructies onlangs aan het licht gekomen via LuxLeaks? Er zijn vele kwesties maar de belangrijkste eis is diegene die iedereen aanspreekt met een perspectief van verandering, en dan komen we automatisch terecht bij arbeidsduurvermindering in combinatie met een gegarandeerd inkomen. De Duitse metaalvakbond IG Metall pleit reeds enkele jaren voor een 30 uren week.[1] De christelijke vrouwenbeweging FEMMA heeft een voorstel dat in zelfde richting gaat.Netwerk tegen armoede voert een moedig en legitiem gevecht om alle uitkeringen boven de armoedegrens op te tillen. De combinatie van beide stelt ons in staat van te onthaasten, beter te leven, tijdens en na het werk en terzelfdertijd massaal werk te scheppen. Liefst in sectoren die maatschappelijk en ecologisch relevant zijn zoals duurzame huisvesting, mobiliteit, zorg en samenlevingsopbouw.

Het stopzetten van de bevoogding door Europa, van de chantage van de financiële markten blijft de belangrijkste kwestie maar zij blijft voorlopigdie ook meer op de achtergrond. Nochtans is de kwestie van een ander beleid onlosmakelijk verbonden met het heroveren van democratische soevereiniteit op vlak van de begroting (wie bepaalt hoe wij ons geld uitgeven) en het geldwezen (een munt ten dienste van de economie of van de beleggers?). Net daarom is de omsingeling van de Europese top op 19 december een eerste belangrijk rendez-vous na de algemene stakingsdag van 15 december.

We are many, they are few.

België is één van de weinige landen waar de syndicale beweging geen historische nederlaag heeft geleden. Een land waar de vakbeweging over enorme sociale reserves beschikt. CD&V wil haar hachje redden door te steunen op deze kracht. CD&V heeft echter evenveel ruimte als wat er tussen plankenvloer en tapijt kan gevonden worden, en dat maakt dat niet enkel Luk Van Der kelen maar ook de leidinggevende kringen binnen de vakbeweging en de sp.a durven mikken op een regeringsval tegen volgende zomer. We zouden wel eens zeer snel terecht kunnen komen in een discussie over de politieke horizon van de mobilisaties: niet hetzelfde beleid als voordien stelde Eric Corijn ter afsluiting van het congres van Hart boven Hard op 25 oktober in Antwerpen. Maar wat dan wel? Het debat dient vanaf nu gevoerd te worden en dit wordt best gevoerd samen met de actoren van de strijd. Het is ook daarom dat we op 29 november een forum van het sociale verzet hebben ingericht met sprekers uit verschillende vakbonden, actie-comite’s, netwerken en platforms. Dit ‘Forum van het sociale verzet’ is opgevat als een soort volksraad van het sociale verzet, in het klein weliswaar, maar het besef zal groeien dat we best onze toekomst in eigen handen nemen. Niemand gaat de werkende bevolking redden, ze gaat dit zelf moeten doen, samen met alle structuren, instellingen van vakbonden of partijen die uiteraard een onvervangbare en centrale rol spelen. Maar naast de ‘tous ensemble’ hebben we een ‘the spirit of revolt’ nodig om het neoliberalisme een historische nederlaag toe te dienen. In België? Yes, we can!

fotos Gérard Dubois en Geert Schoups

[1] http://eurofound.europa.eu/observatories/eurwork/articles/other-labour-market-working-conditions/ig-metall-presents-first-findings-of-its-debate-on-the-future

forumnl[1]

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: