Skip to content

Neoliberaal confederalisme versus democratisch en sociaal zelfbestuur

4 februari 2014

OligarchythinkingDe N-VA trein is vertrokken en het is een neoliberale trein. Wie het sociaal gehalte van de N-VA wil inschatten kijkt best naar de standpunten over Europa. N-VA wil van Vlaanderen een lidstaat maken binnen een confederaal Europa der staten. N-VA is voorstander van de Europese semester en het begrotingsverdrag dat in heel Europa een besparingsgolf veroorzaakt waarbij de economie blijft pendelen tussen recessie en stagnatie en die voor een ongeziene sociale crisis zorgt. Het aantal werklozen benadert de 30 miljoen en armoede grijpt om zich heen.

Bolkestein zet de bakens uit

Niet toevallig kreeg Frits Bolkestein, voormalig Europees commissaris, tijdens het N-VA congres een tribune om een ultra-liberaal Europa van sociale dumping te bepleiten. Frits Bolkestein ontwierp in 2004 een Europese kader-Richtlijn voor de liberalisering van dienstverlening binnen de Europese Unie. De richtlijn werd gelukkig dankzij eengemaakte mobilisatie sterk van haar ultra-liberale inhoud ontdaan. De N-VA verdedigt vandaag een gelijkaardige aanpak van uitbesteding en liberalisering. De informele contacten tussen het Antwerps stadsbestuur en de catering-multinational Sodexho met betrekking tot de uitbating van kinderdagverblijven staat hiervoor symbool.  Volgens de N-VA mag de Europese Unie niets anders zijn dan een vrijhandelszone. Elke lidstaat moet er maar voor zorgen dat ze overleven binnen de Globale en Europese survival of the fittest. Zuid-Europese landen mogen gerust de Eurozone verlaten. Dankzij deze ratrace zal ons sociaal model verder afgebroken worden. Liberalisering van diensten, privatiseringen en concurrentie gaan hand in hand met de dictatuur van de financiële markten.Nationalisme zonder soevereiniteit?

Op het congres zweeg de N-VA in alle talen over het verlies aan soevereiniteit. Zij staat pal – net als andere partijen van rechts tot en met centrumlinks – achter het mechanisme dat onze soevereiniteit doet verdampen. Immers, sinds de Europese semester (2011) kan het parlement geen zelfstandige aanpak meer volgen inzake begroting. Het begrotingsverdrag heeft dit gebetonneerd en elk land moet een saneringsbeleid volgen dat een begrotingstekort van maximum 0,5% van het BBP toelaat. Ook met betrekking tot het geld is de democratische (nationale) soevereiniteit teloor gegaan. Elke overheid moet geld gaan lenen op de kapitaalmarkten en wordt aldus het slachtoffer van een chantage van ratingsagentschappen en institutionele beleggers. Maar dit alles stelt geen probleem voor de N-VA…

eurobiljettenSommigen aanzien de combinatie van nationalisme en neoliberalisme als tegenstrijdig. Dit hoeft niet zo te zijn. De kerneigenschap van het neoliberalisme is niet ‘minder staatsinmenging’ maar ‘een andere staatsinmenging’.  Vooral daarom moet de Belgische staat er aan geloven. De Belgische instellingen zijn de drager van compromissen tussen arbeid en kapitaal; de sokkel waarop sociale rechten opgebouwd werden. Deze staat dient vervangen te worden door een mini-staatje zodat Vlaanderen ‘opnieuw een competitief land’ zal worden. Volgens de neoliberalen is het sociale niets meer dan ‘dood gewicht’ op de rug van de investeerders. Het sociale vangnet moet van minimale aard zijn en burgers moeten het waard zijn geholpen te worden. De N-VA zegt hetzelfde. In navolging van Liesbeth Homans – die we binnenkort met een kapsel à la Thatcher zullen ontdekken – ondersteunde het congres met 65%  de eis van de vermindering van werkloosheidsuitkeringen tot twee jaar. Als OCMW voorzitter weet Liesbet Homans heel goed dat leefloners gewikt en gewogen worden over hun manier van leven en via klusjes-diensten (art 60-§7) aan het werk kunnen gezet worden, ter vervanging van de statutairen en contractuelen.

Het populisme tegen het volk

De N-VA wil doen geloven dat ze een volkse partij is. Op het congres werd de christendemocratische woordenschat van samenhorigheid en verantwoordelijkheid gerecycleerd. Maar dit is holle retoriek. In de ogen van de N-VA moet het volk liefst stilzwijgend zijn, vrij van vakbonden, succesvol in het zakenleven en opkijken naar de charismatische profeet van de N-VA. Aldus kan de partij ‘Beleggend Vlaanderen’ bedienen en ‘Werkend Vlaanderen’ in de kou laten staan zonder dat er een haan naar kraait. De hardwerkende Vlaming is een mythe en heeft tot doel een angstige middenklasse te paaien met een verhaal van minder belastingen ‘dankzij minder België’. Natuurlijk wordt er in alle talen gezwegen over de toenemende forfaitaire belastingen op lokaal vlak.

Instellingen zijn belangrijk

Het is onze overtuiging dat het verhaal van de NVA enkel kan gecounterd worden indien een linkerzijde in beide landsdelen een alternatief te ontwikkelt dat – naast de sociaaleconomische agenda – ook de kwestie van de instellingen (of de staat) ter harte neemt. Dit gebeurt vandaag te weinig. Strijd, petities, stakingen, mobilisaties betreffen enkel ‘de tegenmacht’. Indien we de samenleving willen veranderen, dan is dergelijke tegenmacht onvoldoende. Je moet ook de macht uitoefenen, al steunt dat liefst op mobilisaties, zeker als je de confrontatie aangaat met die andere economische macht. En hiervoor heb je adequate instellingen nodig; plus een meerderheidsstrategie gericht op het veroveren van de hegemonie.

media_xl_3782861Bart De Wever kan het groeiend bewustzijn dat er iets fout loopt met de werking van de (Belgische) instellingen aanwenden om zijn neoliberaal nationalisme ingang te doen vinden. Hij kaapt hierbij het collectief geheugen van een Vlaamse strijd voor culturele ontvoogding. Hoewel deze strijd grotendeels gestreden is, en al bewijst Paul de Grauwe cijfermatig dat meer Vlaanderen daarom niet een betere economische situatie oplevert, dan nog blijft bij velen het geloof overeind dat een onafhankelijk Vlaanderen voor beterschap zal zorgen. Het voorbestaan van België wordt immers aanzien als de dwangbuis die de ontplooiing van het ‘Vlaamse volk’ belemmert, ondanks alle extra bevoegdheden van opeenvolgende staatshervormingen. Dit romantische verhaal verhult de keuze de bevolking van Vlaanderen, Brussel en Wallonië 10 jaar schuldslavernij te veroordelen. Confederalisme is een tussenstation dat de bedoeling heeft de terugbetaling van de Belgische schuld te organiseren, een moeizame en pijnlijke boedelscheiding. Opnieuw wordt er gezwegen over de megatransfer van rijkdom van de samenleving naar de banken en institutionele beleggers. Opnieuw verkracht Bart De Wever de soevereiniteitsprincipes waarop hij zijn onwelriekend nationalisme baseert.

Een federale Republiek van België

Om het confederaal project van de N-VA tegen te spreken mogen we ons niet tevreden stellen met een defensief pleidooi voor herverdeling en consolidatie van de sociale zekerheid. We hebben nood aan een alternatief verhaal over de instellingen dat even verstrekkend is. Niet een zoveelste staatshervorming maar een democratisch en republikeins project waarbij de instellingen ten dienste komen te staan van de mensen in plaats van de banken, de speculanten en de talrijke politieke slippendragers. Het koningshuis heeft ogenschijnlijk niet veel te vertellen maar het blijft de hoeksteen van een staatsstructuur waarbij een deel van de machtsbekleders, net zoals de koning zelf, nooit wordt verkozen. De koning is veel meer dan een verbindingsofficier, hij verricht het overleg tussen de heersende klasse en de partijen zodat allerlei belangentegenstellingen overstegen worden en een bepaalde heerschappij bestendigd blijft. Concreet: fiscale rechtvaardigheid is onverzoenbaar met het vorstendom.

Daarom is de voorstel van een Federale Republiek van België belangrijk. Overal in Europa revolteren volkeren tegen het beleid dat Europa oplegt. Zij zien de politieke klasse meedrijven of gewillig het voortouw nemen van een programma van sociale afbraak. Zij ervaren de overheid als bondgenoten van de financiële oligarchie. Op het economisch gebeuren heeft men geen rechtstreekse greep, behalve op micro-schaal. Dit vertaalt zich in neo-utopische maar meestal ook positieve ervaringen rond sociale economie, ruil-economie, coöperatieven. Onvoldoende op zich maar net daarom is er een antikapitalistisch perspectief nodig rond de instellingen. Hedendaags gezond verstand beseft heel goed dat het losgeslagen kapitalisme aan de ketting moet gelegd worden via wetten en regels. In de strijd hiervoor heeft men ook nieuwe instellingen nodig. In sommige regio’s of landen vertaalt zich dit in een streven naar zelfbestuur. Soms is dit streven ideologisch reactionair maar soms ook niet helemaal. Catalonië is een goed voorbeeld. In België zitten we met een onopgelost nationaliteitenvraagstuk. Verschillende definities van wat een volk is doorkruisen elkaar. De rechtse definitie is van etnische aard, de linkse definitie berust op het ‘sociaal contract’ dat alle ingezetenen bindt met recht op verscheidenheid, ook op niveau van taal en cultuur. De natie hoeft dus niet noodzakelijk samen te vallen met een volksstam of een etnische bevolkingsgroep. Als we een inclusieve en niet etnische benadering volgen is de natie niets anders dan een ‘politieke ruimte’, een territorium waarbinnen soevereiniteit tot stand komt. Autonomie en bevoegdheid kunnen in de mate dat ze afbreuk doen aan solidariteit en een controle op het economisch gebeuren.volk-volksvertegenwoordigers_3

Echte democratie van de kelder tot de bovenverdieping

Sommigen progressieven vinden het Belgisch vorstenhuis belangrijk omdat dit het land samen houdt. Welnu, als je van het huis van Saksen-Coburg en Gotha verwacht dat zij de landsdelen bij elkaar houden, dan sta je toch wel in heel zwakke schoenen om de N-VA tegen te spreken… Het nationaal elftal kan een duwtje geven maar ook dat is een gok, ditmaal zonder chinees. Om de nationalistische opiniestroming tegen te spreken doe je beter beroep om wat België echt leefbaar en welvarend heeft gemaakt: sterke openbare diensten, een brede sociale zekerheid en actieve vakbeweging met meer dan een eeuw sociale strijd, incluis een algemene politieke staking tegen de terugkeer van Leopold III in 1950.

In tegenstelling tot wat Bart De Wever beweert leven we helemaal niet in een dubbele democratie met enerzijds een Vlaams volk en anderzijds een Franstalige bevolking. We leven in een halfslachtige democratie waarbij de macht gekaapt werd door de economische oligarchie.  Op de markt geldt enkel de wet van de sterkste. In een ondernemingen hebben de aandeelhouders de macht en hoe meer aandelen men heeft hoe meer stemmen men kan uitbrengen. Links moet de kaart durven trekken van een radicale democratisering waarbij de bevolking, op de werkplaats net zoals elders, rechtstreeks of onrechtstreeks (bvb. via  verkozenen), eindelijk controle verwerft over het economisch gebeuren. Dit is van essentieel belang willen we vermijden dat de ecologische crisis tot een catastrofe leidt. Het veronderstelt ook een herstel van soevereiniteit over het geld, al kan deze soevereiniteit ook supranationaal zijn. De Partij van de Europese Linkerzijde blijft terecht voorstander van de euro maar dan wel onder de voorwaarde dat de mission assignment en de statuten van de Europese Centrale bank gewijzigd worden. Zonder deze ingrijpende hervormingen zal de euro uit elkaar vallen omdat de landen economisch uit elkaar groeien en geen andere keuze hebben dan een exit-operatie.

De democratisering van de samenleving heeft een lokaal-regionaal, Belgisch en een Europese dimensie. Ze impliceert ook een democratisering van de openbare ruimte zelf. De burger moet meer greep krijgen op het politiek gebeuren; inspraak en volksraadplegingen moeten de regel worden, verkozenen zouden afzetbaar moeten zijn en niet meer verdienen dan het dubbele van het gemiddeld loon.

Vandaag leven we in een land waar diegenen die we verkiezen (bijna) geen macht hebben en waarbij zij die macht hebben nooit verkozen worden. En dit is net wat omgekeerd moet worden. Een échte copernicaanse omwenteling dus: op naar zelfbestuur van de 99%! Of zoals Grieks filosoof Aristoteles onomwonden stelde: ‘er is democratie wanneer de onvermogenden heersen in plaats van de bezitters.’ (Democracy is when the indigent, and not the men of property, are the rulers.).

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: